Aanmelden
 Wachtwoord vergeten?

Dyscalculie: moeite met rekenen

Gepubliceerd door Barbara Arbesser op:
zondag, 23 maart 2008

Overal om ons heen kom je getallen tegen. Het maakt niet uit of je jong bent of oud; we hebben er allemaal mee te maken. Een moeiteloos begrip van getallen en rekenen is echter niet voor iedereen vanzelfsprekend. Veel kinderen hebben op een bepaald punt in hun leven moeite met rekenen. Bij een kleine groep kinderen zijn de rekenproblemen zodanig ernstig, dat de diagnose dyscalculie gesteld kan worden. Tot op heden wordt dyscalculie nog lang niet altijd herkend en erkend. Als ouders van deze kinderen om voorzieningen vragen, wordt er nog dikwijls verbaasd gereageerd. En dit terwijl dyscalculie helemaal niet zo zelden voorkomt! Onderzoek heeft uitgewezen dat ongeveer 3 á 6 op de honderd kinderen last heeft van deze leerstoornis.
 

Het ‘zusje’ van dyscalculie, de leesstoornis dyslexie, is inmiddels in de volksmond vrij bekend. Deze stoornis wordt in het kabinet uitvoerig bediscussieerd en in het onderwijs worden aan deze groep leerlingen voorzieningen aangeboden, die moeten bewerkstelligen dat ook deze leerlingen hun talenten kunnen ontwikkelen.

Dit artikel richt zich op de leerstoornis dyscalculie. Na een beschrijving volgen eerst wat tips voor ouders en leerlingen die het vermoeden hebben met deze stoornis te maken te hebben.

 

 

 

Wat is dyscalculie? 

Dyscalculie is zoals gezegd een rekenstoornis. Het voorvoegsel "dys" komt uit het Grieks en betekent "slecht". "Calculie" komt van het Latijnse calculare, wat ‘rekenen’ betekent. De huidige opvatting is dat er vier verschillende soorten dyscalculie voorkomen:

 

 

1. Semantische geheugendyscalculie 

Semantische geheugendyscalculie is feitelijk een onvermogen om eerder aangeleeerde rekenkennis uit het langetermijngeheugen op te roepen. Mensen zonder deze variant van dyscalculie weten bijvoorbeeld op een gegeven moment uit hun hoofd dat 6 x 7 = 42. Een kind met semantische geheugendyscalculie zal hier wellicht langer over na moeten denken of een verkeerde link leggen (bijvoorbeeld: 6 x 7 = 63, want het getal 63 komt ook voor in de tafel van 7). Uit onderzoek blijkt dat het terugvinden van rekenfeiten uit het lange termijngeheugen, zoals de uitkomst van een bepaalde optelling of vermenigvuldiging, een beroep doet op dezelfde geheugensystemen als het decoderen van woorden en het leesbegrip. Het is dus niet verwonderlijk dat dyscalculie van het verbaalgeheugen type veel voorkomt bij kinderen met dyslexie.

2. Procedurele dyscalculie

Ten tweede is er de procedurele dyscalculie, waarbij jongeren problemen hebben met het kortetermijn geheugen. Tijdens meer complexe berekeningen wordt het korte termijngeheugen overbelast, waardoor bijvoorbeeld de stapjes bij deelsommen niet goed worden onthouden en eigenlijk foute rekenalgoritmes toegepast worden. Leerlingen met procedurele dyscalculie blijven vaak een rekenprocedure gebruiken die meer geschikt is voor jongere leerlingen..

3. Visueel-ruimtelijke dyscalculie

Kinderen met visueel-ruimtelijke (ofwel visuospatiële) dyscalculie hebben moeite met het correct weergeven van numerieke informatie. Voor hen is het bijvoorbeeld moeilijk te begrijpen dat bij 54 de 5 voor tientallen staat en de 4 voor eenheden, terwijl dit bij 45 precies andersom is. Daarom is het ook moeilijk om getallen en hoeveelheden juist te interpreteren. Een kenmerk is ook dat kinderen vaak moeilijkheden hebben als ze getallen in een kolom moeten zetten, waarbij de eenheden, tientallen en honderdtallen onder elkaar geschreven dienen te worden. Op latere leeftijd kan een kind dat visueel-ruimtelijke problemen heeft moeite krijgen met onderdelen waarbij vaardigheden van ruimtelijk inzicht en kennis nodig zijn, zoals bijvoorbeeld bij het onderdeel ruimtemeetkunde.

4. Getalkennisdyscalculie

Kinderen met getalkennisdyscalculie hebben moeite met het basale inzicht van getallen en cijfers. Zij hebben moeite te begrijpen wat bijvoorbeeld het getal ‘7’ betekent. Zo hebben ze ook moeite met getallendictee’s, meten of het juiste getal aan een specifiek aantal voorwerpen te koppelen. Net als kinderen met visueel-ruimtelijke dyscalculie hebben ook kinderen met getalkennisdyscalculie moeite met het onderscheiden van honderdtallen, tientallen en eenheden.

Combinaties

Vaak staat een soort dyscalculie niet op zichzelf. De verschillende soorten dyscalculie kunnen ook in een gecombineerde variant voorkomen of in combinatie met andere stoornissen. Stoornisssen die vaak gelijktijdig optreden zijn onder meer dyslexie en ADD/ADHD.

 

Hoe kom je erachter of je kind dyscalculie heeft?

 Veel kinderen hebben op een bepaald punt van hun schoolcarriere moeite met of een hekel aan rekenen. Daar hoeft niet altijd dyscalculie aan ten grondslag te liggen. Tegenvallende resultaten kunnen ook te wijten zijn aan andere problemen, zoals concentratiestoornissen of dyslexie. Wanneer u echter toch vermoedt dat uw kind een rekenstoornis heeft, kunt u dit bij een orthopedagoog laten testen. Dyscalculie zit helaas niet in het basispakket van de zorgverzekeringen, maar het loont altijd om het bij de zorgverzekeraar na te vragen. Een onderzoek naar en diagnose van dyscalculie kan rond de 500 euro kosten.

En na de diagnose?

Als een kind door een officiële psycholoog/orthopedagoog is getest, dan kan deze een dyscalculie-verklaring afgeven. Een school zal op basis van de wet op gelijke behandeling moeten proberen om het kind de benodigde ondersteuning te verschaffen, net zoals dat het geval is bij een leerling met een dyslexieverklaring. Een school heeft een zekere vrijheid in het aanbieden van ondersteunende middelen; het is echter niet mogelijk gehele ontheffing te geven voor een vak als wiskunde. Rekenen is een belangrijk onderdeel in de maatschappij en vooralsnog bestaat er geen remedie of genezing van dyscalculie. Wel kan met gerichte hulp de leerachterstand en de frustratie bij het kind zo veel mogelijk verkleind worden. Hierbij geldt zoals bij alle leerstoornissen: hoe eerder de dyscalculie wordt aangepakt hoe beter.

Geary, D.C. (2003).Learning in Arithmetic: problem-solving differences and cognitive deficits.

http://sebastien.brunekreef.com/dyscalculie/Pilotonderzoek_ttr_dyscalculie.pdf

http://www.balansdigitaal.nl/

http://www.scholengroep14.be/personeel/documenten/peda/DYSCALCULIEBELEIDBAOversie07-08.pdf

http://www.dyscalculie.com/index.php?option=com_content&task=view&id=18&Itemid=37