Aanmelden
 Wachtwoord vergeten?

Heeft mijn kind NLD?

Gepubliceerd door Barbara Arbesser op:
zondag, 31 augustus 2008

De stoornis NLD intrigeert mij sinds ik gedurende mijn stagetijd in een eerstelijnspraktijk werkte. Hier kwamen verscheidene cliënten binnen die problemen hadden op diverse vlakken. Velen van hen hadden al een hele wirwar aan onderzoeken doorlopen waar verscheidene diagnoses uitgerold waren die het net niet waren. Als dan de diagnose NLD werd gesteld was het voor veel van deze ouders en kinderen een openbaring: de gedrags- en emotionele problemen kregen eindelijk een naam en erkenning. In dit artikel wil ik de stoornis NLD kort omschrijven en mogelijke handvaten aanbieden voor ouders.

NLD in het kort

NLD is een afkorting van de Engelse term Non-verbal Learning Disabilities. Letterlijk vertaald betekent dat 'non-verbale leerstoornissen', ofwel: leerstoornissen die betrekking hebben op non-verbale informatie. Er wordt ook wel gezegd dat de auditieve informatie (het horen) beter wordt verwerkt dan de informatie die via zien en voelen binnenkomt. De problemen uiten zich samengevat in de motoriek, het ruimtelijk inzicht, het inzicht in oorzaak-gevolg-relaties, de schoolse vaardigheden bij rekenen en schrijven, het werktempo en sociaal begrip.

Hoe herken je NLD?

Er wordt veel onderzoek gedaan naar de oorzaken van NLD. Tot nu toe blijft het nog gissen naar de exacte oorzaak van de niet-verbale leerstoornis. Een bevinding die herhaaldelijk naar voren komt is dat bij kinderen met NLD de communicatie tussen beide hersenhelften op sommige punten verstoord ontwikkeld lijkt te zijn, waardoor het leren sterk bemoeilijkt wordt. Er is nog geen remedie of genezing voor NLD gevonden. Echter, onderkenning van het probleem zorgt ervoor dat de juiste zorg kan worden geboden in de omgeving, waardoor het kind zich toch zo optimaal mogelijk kan ontwikkelen. Hierbij geldt zoals bij veel stoornissen: hoe vroeger, hoe beter.NLD kan kenmerken vertonen op drie gebieden, te weten: op neurologisch gebied, op didactisch gebied en of sociaal-emotioneel.

Een aantal van deze mogelijke kenmerken zijn:

Neurologisch:
-Langzame ontwikkeling van motoriek en handvaardigheid
-Onhandige grove motoriek
-Veel ongelukjes
-Problemen met de fijne motoriek (pengreep, hanteren van mes en vork etc.) -Slechte oog-hand-coördinatie
-Spraakontwikkeling die vrij laat op gang komt (

 Didactisch (ofwel op leergebied):
- Weinig exploratiedrang bij het jonge kind
- Problemen met inzichtelijk rekenen
- Traagheid en onzekerheid in het werk
- Moeite met aanleren van routines
- Veel praten, maar de taal/denk-ontwikkeling in de kleutertijd komt moeilijk op gang - Snel verdwalen
- Problemen met orientatie in grote ruimtes

Sociaal-emotioneel:
- Veel moeite met nieuwe situaties
- Beperkt sociaal inschattingsvermogen
-  Beperkte sociale vaardigheden
- Angst voor ongewone sociale situaties
- Onverklaarbare uitingen van woede en angst
- Moeite met herkennen van nonverbale signalen (gebaren, gelaatsuitdrukkingen)
- Gevaarlijk gedrag in het verkeer



De diagnose NLD is niet altijd even gemakkelijk te stellen. Meestal wordt NLD vastgesteld door middel van neuropsychologisch onderzoek. Hierbij wordt er een neuropsychologisch profiel opgesteld van zwakke en sterke kanten, hetgeen informatie geeft over de informatieverwerking van het kind. Vaak wordt een IQ test afgenomen, waarbij specifiek gekeken zal worden naar het verschil tussen het verbale IQ en het performale IQ (visueel/ruimtelijk-analytisch vermogen). Daarnaast dienen de schoolprestaties van het kind bekeken te worden. Soms kan er ook kinderpsychiatrisch onderzoek plaatsvinden. Recent zijn de NLD-schalen verschenen: een screeningsinstrument bestaande uit vragenlijsten voor een indicatie van NLD.
Tot op heden is NLD niet eenduidig omschreven en ook niet officieel erkend als een psychiatrische aandoening. Dit maakt het lastig om een algemeen beeld te schetsen van de stoornis. Ook vindt er een overlap plaats tussen de symptomen van NLD en een aantal andere stoornissen. De combinatie sociale problemen, rekenproblemen en motorische problemen worden bijvoorbeeld ook gezien bij kinderen met PDD-NOS en in mindere mate bij kinderen met ADHD. Angsten en depressies komen ook regelmatig voor bij kinderen met het NLD-profiel. Hierdoor komt het weleens voor dat een cliënt de verkeerde stempel opgeplakt krijgt, waardoor zowel de ouders als het kind zelf zich niet begrepen voelen. De ouder-belangenvereniging Balans zet zich in voor de erkenning van Niet verbale leerstoornis.

Wat te doen bij (vermoedens van) NLD?

Vroegtijdige onderkenning en begeleiding van kinderen met NLD is erg belangrijk, omdat NLD grote invloed kan hebben op het ontstaan van sociale, emotionele en diverse andere problemen. Ook voor scholen is het van groot belang om meer inzicht te krijgen in deze leerstoornis en de begeleiding ervan. NLD kan vastgesteld worden door een (kinder)psycholoog of orthopedagoog of een psychiater.

En na de diagnose?

Ten aanzien van de verwachtingen
Door het verschil tussen het talige en praktische vermogen van kinderen met NLD, worden ze vaak overvraagd. Dit kan voor de ouders en de leraren moeilijk zijn, maar vooral voor de kinderen zelf. Zij hebben vaak te kampen met veel frustratie, met name in de puberteit. Het is daarom belangrijk om de mensen die dichtbij het kind staan, zoals leraren, ouders, grootouders, broers en zussen, goed te informeren over NLD. Veel gezinnen hebben baat bij steun en lotgenotencontact via de belangenvereniging Balans. Enkele tips:

Ten aanzien van communicatie
Een kind met NLD moet leren om horen, zien en voelen met elkaar te combineren. Het kind moet leren om woorden en beelden met elkaar in verband te brengen. Kennis koppelen aan een bepaald beeld, vooral bij tegenstrijdige verbale informatie.

Ten aanzien van sociale situaties
Een kind met NLD leert het beste door een talige, overzichtelijke en logische stap-voor-stap methode. De sociale problemen van het kind komen voort uit het probleem dat de informatie van sociale situaties (die grotendeels visueel zijn) niet goed of sterk vertraagd binnenkomen. Daarom is het goed om sociale situaties nauwkeurig te bespreken met het kind en het kind te helpen, oorzaak-en-gevolg echt aan te leren. Alles moet letterlijk verteld worden en herhaling is hierbij erg belangrijk. Het kind let niet op non-verbale signalen en moet daarom aangeleerd krijgen wat bepaalde lichaamstaal betekent. Dit kan door de lichaamstaal expliciet te benoemen, bijvoorbeeld door video-opnamen te analyseren, te kijken in de spiegel, foto’s te kijken of mime te spelen. Leer het kind ook hoe hij zijn gevoelens kan uiten, hoe hij om kan gaan met afwijzing, hoe hij contacten legt en hoe hij op kan komen voor zichzelf. Vergeet daarbij niet bijpassend non-verbaal gedrag aan te leren. Leer je kind stap voor stap dat niet altijd alles gaat zoals het dat wil of in hun hoofd hebben.

Ten aanzien van het alledaagse leven
Voor een kind met NLD is de wereld moeilijk te overzien en te ordenen. Houd alles zoveel mogelijk voorspelbaar en breng zoveel mogelijk structuur aan in de dag van je kind.

Ten aanzien van de algemene opvoeding
Wees consequent! Meer nog dan bij andere kinderen is consequent handelen bij kinderen met NLD van belang. Blijf de regels herhalen. Je kind zal relatief veel tijd nodig hebben om zich de regels eigen te maken en zich eraan te leren houden. Trap niet in de valkuil door eindeloze discussies met je kind aan te gaan. Verbaal zijn ze namelijk heel sterk en al pratend proberen ze greep te krijgen op de situatie, wat je kind belemmert om daadwerkelijk iets aan de situatie te gaan doen.