Aanmelden
 Wachtwoord vergeten?

Eindexamen: gezakt, wat nu?

Gepubliceerd door Barbara Arbesser op:
zondag, 25 april 2010
Na veel zwoegen, zweten en zenuwen is het binnenkort weer zover: zo'n 110.000 leerlingen van het VMBO, 53.000 havisten en 41.000 vwo'ers doen hun eindexamen. Verreweg de meeste leerlingen kunnen straks opgelucht ademhalen: ze zijn geslaagd en kunnen zich nu in alle rust richten op hun vervolgopleiding, werk of jaartje ertussenuit.

Voor een aantal leerlingen is het bericht echter minder positief: zij zijn (definitief) gezakt voor hun examen. Een domper voor zowel de leerlingen als ook de ouders. Nog bijkomend van de klap moeten zich ook deze jongeren richten op de toekomst.


Voor leerlingen die gezakt zijn, zijn er voldoende mogelijkheden. Online Pedagoog wil in dit artikel een overzicht geven van de meest gangbare opties en gezakte leerlingen en hun ouders helpen bij het maken van de juiste keuze.


Stap 1: Analyseer de oorzaak!


Er kunnen verschillende oorzaken ten grondslag liggen aan het niet behalen van het eindexamen. Het klinkt voor velen als een open deur, maar het is van belang om de oorzaak van het zakken na te alvorens een keuze te maken voor het komende schooljaar.


Redenen kunnen sterk uiteenlopen.


1 - Niveau sluit (tijdelijk) niet aan bij de mogelijkheden van het kind.

Soms sluit een bepaald schooltype op een bepaald moment niet goed aan bij de mogelijkheden van een kind. Dit kan gelden voor leerlingen die al jaren hard werken en steeds met de hakken over de sloot over zijn gegaan naar een volgende leerjaar en gedurende het examenjaar ‘zichzelf tegenkomen’ maar ook voor leerlingen die na een goede start door externe factoren zodanig in de problemen komen dat zij langdurig niet meer in staat zijn op hun oude schoolniveau te functioneren.


2 – Leerlingen hebben moeite met studievaardigheden

Soms is niet het niveau van de aangeboden leerstof te moeilijk voor de leerling, maar het vinden van de juiste aanpak van de te leren stof een probleem. Met name op de HAVO/VWO wordt er in de bovenbouw veel beroep gedaan op de zelfstandigheid van de leerling, met als ‘klapper’ het centraal schriftelijk eindexamen, waarbij er een aanzienlijk beroep wordt gedaan op het vermogen tot plannen, organiseren en de zelfstandigheid van de leerlingen. Veel leerlingen hebben moeite met behappen van veel leerstof in een keer.


3 – Leerlingen hebben grote moeite met een bepaald(e) vak(ken)

Soms blijven leerlingen stranden op een of meerdere vakken, wat tot uitstelgedrag van deze specifieke vakken lijdt en uiteindelijk tot het niet halen van deze vakken.



4 – Leerlingen hebben motivatieproblemen

Motivatieproblemen is een veelvoorkomend probleem op de middelbare school. Leerlingen met motivatieproblemen vormen een lastige groep, ook gezien motivatieproblemen veel verschillende redenen kunnen hebben. Zie voor meer informatie hierover de website http://www.motivatieproblemenopschool.nl/ , gemaakt door Eveline Groeneveld, orthopedagoog van Online Pedagoog.


Stap 2 - Maak een keuze!

Als de redenen zijn geanalyseerd, is het moment om een keuze voor een vervolgtraject te maken. De redenen vormen niet per definitie een leidraad voor de aard van de keuze. Echter dient er bij elke keuze rekening gehouden te worden met de oorzaak van het zakken.



1- Examenjaar doubleren op de huidige middelbare school.

Leerlingen die door specifieke externe factoren, bijvoorbeeld door een ingrijpende gebeurtenis, hun examen niet hebben behaald zijn vaak het meeste gebaat bij het het halen van hun jaar.

Voordeel: Alle werkwijzen en docenten zijn al bekend; voor veel leerlingen is het redelijk veilige manier om het diploma alsnog te halen.


Nadeel: Er schuilt een gevaar in doubleren: sommige leerlingen onderschatten het jaar en zijn niet gemotiveerd om alle vakken te herkansen.


Aandachtspunt: Het is dus erg belangrijk dat de leerling zich hier zelf voor kan motiveren. Als hiervoor een stok achter de deur nodig is, is studiebegeleiding erg raadzaam. Kies hierbij een instituut dat qua werkwijze bij de leerling past. Studiebegeleiding kan zich richten op zowel specifieke vakken als ook algemene huiswerkcontrole of agendaplanning en vaak veel strijd thuis voorkomen.



2 - Certificaten behalen op het Voortgezet Algemeen Volwassenen Onderwijs (VAVO).

Het VAVO is feitelijk een vangnet voor jongeren die vastlopen in het gewone onderwijs. Zo kunnen die jongeren toch nog een diploma behalen. Het VAV O is voor leerlingen die 18 jaar of ouder zijn en onder bepaalde voorwaarden ook voor 16- en 17-jarigen. Het VAVO biedt opleidingen vmbo-TL, havo en vwo. De wijze van examinering en de diploma's zijn gelijk (en dus gelijkwaardig) aan die in het reguliere voortgezet onderwijs.


Voordeel: Op het VAVO kan een leerling certificaten halen voor de vakken die hij of zij nog moet halen. Daarnaast kan de leerling alvast wat werkervaring opdoen. Op sommige opleidingen is het mogelijk om alvast in te stromen terwijl de leerling sommige certificaten nog aan het halen is. Hierdoor loopt de leerling geen achterstand op en hoeft hij of zij niet nog een jaar op de middelbare school te zitten.


Gevaar: Het volgen van volwassenenonderwijs vergt natuurlijk discipline van de leerling. Als er wordt gekozen voor een combinatie van het volgen van een opleiding en het halen van deelcerficaten betekent dit extra werkdruk en in meerdere sloten tegelijk varen. Een leerling moet hiervoor stevig in zijn schoenen staan.

Aandachtspunt: Het VAVO moet vaak deels zelf gefinancierd worden maar vaak is een

tegemoetkoming in de kosten mogelijk. Het is goed om naar de betreffende onderwijsinstelling te bellen en te informeren naar de mogelijkheden.


3 - Examenjaar volgen op een particuliere school

Sommige leerlingen hebben moeite met het reguliere schoolsysteem en hebben sturing op maat nodig. Een particuliere school kan voor deze leerlingen een uitkomst bieden.


Voordeel: Op particuliere scholen wordt gewerkt in kleine klassen met veel aandacht

voor de individuele leerling en soms de mogelijkheid tot het volgen van een aangepast leertraject. De kwaliteit van het onderwijs is over het algemeen hoog, evenals de slagingskans voor leerlingen die een extra steuntje in de rug nodig hebben.


Nadeel: Een nadeel is dat particuliere scholen vaak grote kosten met zich meebrengen, die over het voor eigen rekening moeten worden genomen.


Eventuele optie bij 1, 2 en 3: ‘Stapje terug’

Het kan gebeuren dat een kind moeite heeft met het huidige niveau dat er besloten wordt om een stapje terug te doen dus bv van gymnasium naar atheneum, van atheneum naar HAVO of van HAVO naar VMBO.

Voordeel: Een stapje terug kan een kind dat al geruime tijd op zijn tenen loopt meer ademruimte en wat meer vertrouwen in zijn eigen kunnen.

Nadeel: Sommige leerlingen kunnen een stapje terug als een persoonlijke nederlaag zien. Belangrijk is dat de leerling beseft dat er meerdere wegen naar Rome zijn en dat het juist dapper is om af en toe de eigen grenzen op tijd op te zoeken.


4 - (Jaartje) werken

Voor alle manieren van het verwerven van een diploma geldt, dat de leerling het zelf moet willen. Een diploma op zak is zeer handig, maar kan niet tegen wil en dank worden behaald. Er zijn ook andere mogelijkheden om talenten te ontwikkelen of hun plek te vinden in de maatschappij. Een jaartje gaat werken kan een leerling beter inzicht geven in wat hij of zij echt in de toekomst wil bereiken en welke weg er wordt bewandeld. Sommige jongeren kunnen zich in de praktijk beter laten gelden dan op school en andere talenten inzitten om hun doel te bereiken, Andere jongeren hebben wat meer tijd nodig en keren op latere leeftijd terug in het volwassenenonderwijs.